In dit verhaal · 7 delen
In het kort
- Art nouveau, ook jugendstil of Nieuwe Kunst genoemd, was tussen 1890 en 1914 populair in Europa.
- Art deco is een stijlbeweging uit de jaren 1920-1939.
- Wat art deco onderscheidt van de meer organische art nouveau, is de omarming van technologie naast traditionele motieven.
- De belangrijkste inspiratiebron van art nouveau is de natuur: planten, bloemen, zwanen, pauwen en libellen.
- Art deco wordt vaak gekenmerkt door rijke kleuren, geometrische figuren en overdadige versieringen.
Art nouveau en art deco naast elkaar
| Stijl | Periode | Kenmerken | Waar je het ziet |
|---|---|---|---|
| Art nouveau of jugendstil | 1890–1914 | natuur als inspiratie, asymmetrie, bewogen lijnen | glaskunst, plateel, sieraden, meubilairbron |
| Nieuwe Kunst | Nederlandse variant van de art nouveau | geometrische figuren, blokjes, sterk gestileerde planten of dieren | aardewerk en porselein van Rozenburgbron |
| Art deco | 1920–1939 | rijke kleuren, geometrische figuren, omarming van technologie | decoratieve en toegepaste kunst, interieurontwerp, kledingmodebron |
| Amsterdamse School | tussen Nieuwe Kunst en art deco | expressieve vormen, verwant aan het expressionisme | bouwkunst, meubelen, klokken, lampen, behang en textielbron |
Zo zie je het verschil
Art deco was in zekere zin een reactie op de organische versieringen van de jugendstil en de art nouveau.
Toch kennen beide stijlen een overlapping: late geometrische art nouveau lijkt soms op art deco.
Art nouveau in glas, lampen en sieraden
Art nouveau zag je vooral in gebruiksvoorwerpen: glaskunst, boeken, plateel, sieraden en meubilair.
Het ornament staat op meubels, sieraden, lampen en bedrukte stoffen, meestal in een asymmetrische compositie.
Émile Gallé maakte vazen en lampen van glas, en ook de gebroeders Daum ontwierpen glas.
Louis Majorelle maakte meubels met sierlijke bloem- en plantvormen.
Van Tiffany zijn vooral zijn glas, lampen en ramen bekend.
Louis Comfort Tiffany vond de methode uit om stukjes glas in koperfolie te wikkelen en dan te solderen.
Je ziet de stijl ook in de affiches van Alphonse Mucha en het glaswerk van René Lalique.

Fietsaffiche van Alphonse Mucha uit 1898Foto: Alphonse Mucha · Publiek domein 
Cicaden van René Lalique in het Museu Calouste GulbenkianFoto: Yelkrokoyade · Publiek domein
Nieuwe Kunst: art nouveau in Nederland
In Nederland wordt de art nouveau ook Nieuwe Kunst genoemd; die naam raakte in 1960 in gebruik.
Spottende namen voor de stijl waren vermicelli-, slaolie- en Berlagestijl.
De Nieuwe Kunst versierde graag met een geometrische figuur, soms blokjes, soms sterk gestileerde planten of dieren.
De producten van aardewerk- en porseleinfabriek Rozenburg laten de golvende lijnen van de Haagse art nouveau zien.
Belangrijke namen in het Nederlandse keramiek en porselein waren Jurriaan Kok en Theo Colenbrander.

Kaststel van vijf vazen naar ontwerp van Theo ColenbranderFoto: Rijksmuseum · CC0 1.0 
Kop en schotel van Rozenburg uit 1902, vorm van Jurriaan KokFoto: Daderot · CC0 1.0
Art deco in meubels, lampen en radio’s
De term art deco is afgeleid van de tentoonstelling over decoratieve en industriële kunst in Parijs in 1925.
Art deco mengt veel stijlen, zodat een glazen vaas, een bronswerkje en een eetkamerameublement alle drie art deco kunnen zijn.
Nieuwe materialen als verchroomd staal, aluminium en bakeliet, een vroege kunststof, kwamen in meubels en decoratie.
Bakeliet laat zich in allerlei vormen persen en werd gebruikt voor schakelaars, telefoons, dienbladen, deurkrukken en radiokasten.
Net als in de art nouveau werden glas-in-lood en verlichting vaak in plafonds en wanden verwerkt.
Amsterdamse School
Van de Nederlandse stromingen uit de jaren twintig en dertig komt de Amsterdamse School nog het meest overeen met de internationale art deco.
De Amsterdamse School gebruikt expressieve vormen, verwant aan het expressionisme.
Ontwerpers als Paul Bromberg, Harry Dreesen en Anton Kurvers maakten ook tafels, stoelen, klokken, lampen, behang en textiel.
Meubelfabriek ’t Woonhuys in Amsterdam verkocht meubelontwerpen van onder anderen Michel de Klerk en Hildo Krop.
Een belangrijk verkoopadres voor deze producten was Metz & Co in Amsterdam.

Dressoir van Michel de Klerk voor ’t Woonhuys, 1915-1916Foto: Wmpearl · CC0 1.0 
Hanglamp in het Zonnehuis in Amsterdam-NoordFoto: Agaath · CC BY-SA 4.0
Bronnen
- Wikipedia – Jugendstil · gelezen op
- Wikipedia – Art deco · gelezen op
- Wikipedia – Amsterdamse School (bouwstijl) · gelezen op
- Wikipedia – Art Nouveau · gelezen op
- Wikipedia – Art Deco · gelezen op
- Wikipedia – Bakeliet · gelezen op
- Emmakade Antiek · gelezen op
- Antiek en Curiosa Bertus · gelezen op
- Blauwe Roos Antiek · gelezen op
- Strydhagen · gelezen op
- Antiekcentrum Amsterdam · gelezen op
Openingstijden en datums bijgewerkt op . Fout gezien? Meld het.
Fotocredits
- Tiffany-lampen in het Virginia Museum of Fine Arts: Foto: Amaury Laporte · CC BY 2.0
- Fietsaffiche van Alphonse Mucha uit 1898: Foto: Alphonse Mucha · Publiek domein
- Cicaden van René Lalique in het Museu Calouste Gulbenkian: Foto: Yelkrokoyade · Publiek domein
- Kaststel van vijf vazen naar ontwerp van Theo Colenbrander: Foto: Rijksmuseum · CC0 1.0
- Kop en schotel van Rozenburg uit 1902, vorm van Jurriaan Kok: Foto: Daderot · CC0 1.0
- Tafelradio van bakeliet van Fada, rond 1941: Foto: Joe Haupt · CC BY 2.0
- Art-decobureau in het Victoria and Albert Museum: Foto: 14GTR · CC0 1.0
- Dressoir van Michel de Klerk voor ’t Woonhuys, 1915-1916: Foto: Wmpearl · CC0 1.0
- Hanglamp in het Zonnehuis in Amsterdam-Noord: Foto: Agaath · CC BY-SA 4.0












