StijlenUitleg

Art nouveau of art deco: zo zie je het verschil

Art nouveau (1890–1914) volgt de natuur met golvende lijnen, bloemen en libellen; art deco (1920–1939) kiest geometrische vormen, chroom en bakeliet.

Vier tafellampen met kappen van gekleurd glas in bloemmotieven, verlicht in een donkere museumvitrine
Tiffany-lampen in het Virginia Museum of Fine Arts. Foto: Amaury Laporte · CC BY 2.0

In het kort

  • Art nouveau, ook jugendstil of Nieuwe Kunst genoemd, was tussen 1890 en 1914 populair in Europa.
  • Art deco is een stijlbeweging uit de jaren 1920-1939.
  • Wat art deco onderscheidt van de meer organische art nouveau, is de omarming van technologie naast traditionele motieven.
  • De belangrijkste inspiratiebron van art nouveau is de natuur: planten, bloemen, zwanen, pauwen en libellen.
  • Art deco wordt vaak gekenmerkt door rijke kleuren, geometrische figuren en overdadige versieringen.

Art nouveau en art deco naast elkaar

Art nouveau, art deco en twee Nederlandse varianten
StijlPeriodeKenmerkenWaar je het ziet
Art nouveau of jugendstil1890–1914natuur als inspiratie, asymmetrie, bewogen lijnenglaskunst, plateel, sieraden, meubilairbron
Nieuwe KunstNederlandse variant van de art nouveaugeometrische figuren, blokjes, sterk gestileerde planten of dierenaardewerk en porselein van Rozenburgbron
Art deco1920–1939rijke kleuren, geometrische figuren, omarming van technologiedecoratieve en toegepaste kunst, interieurontwerp, kledingmodebron
Amsterdamse Schooltussen Nieuwe Kunst en art decoexpressieve vormen, verwant aan het expressionismebouwkunst, meubelen, klokken, lampen, behang en textielbron

Zo zie je het verschil

Art deco was in zekere zin een reactie op de organische versieringen van de jugendstil en de art nouveau.

Toch kennen beide stijlen een overlapping: late geometrische art nouveau lijkt soms op art deco.

Waar je op let

Art nouveau

  1. Langstelige bloemen en planten, zoals lelies, irissen en papaversbron
  2. Zwanen, pauwen en libellen, vaak met slanke vrouwengestaltenbron
  3. Asymmetrie en zweepslaglijnen die beweging gevenbron
  4. Japanse kenmerken, zoals lege ruimten en de waaiervormbron

Art deco

  1. Geometrische ontwerpen, chevrons, zigzaglijnen en gestileerde boekettenbron
  2. Verchroomd of vernikkeld staal, aluminium en bakelietbron
  3. Rijke kleuren en overdadige versieringenbron
  4. Rechte lijnen, ook in lampen met de tl-buis uit de jaren dertigbron

Art nouveau in glas, lampen en sieraden

Art nouveau zag je vooral in gebruiksvoorwerpen: glaskunst, boeken, plateel, sieraden en meubilair.

Het ornament staat op meubels, sieraden, lampen en bedrukte stoffen, meestal in een asymmetrische compositie.

Émile Gallé maakte vazen en lampen van glas, en ook de gebroeders Daum ontwierpen glas.

Louis Majorelle maakte meubels met sierlijke bloem- en plantvormen.

Van Tiffany zijn vooral zijn glas, lampen en ramen bekend.

Louis Comfort Tiffany vond de methode uit om stukjes glas in koperfolie te wikkelen en dan te solderen.

Je ziet de stijl ook in de affiches van Alphonse Mucha en het glaswerk van René Lalique.

Nieuwe Kunst: art nouveau in Nederland

In Nederland wordt de art nouveau ook Nieuwe Kunst genoemd; die naam raakte in 1960 in gebruik.

Spottende namen voor de stijl waren vermicelli-, slaolie- en Berlagestijl.

De Nieuwe Kunst versierde graag met een geometrische figuur, soms blokjes, soms sterk gestileerde planten of dieren.

De producten van aardewerk- en porseleinfabriek Rozenburg laten de golvende lijnen van de Haagse art nouveau zien.

Belangrijke namen in het Nederlandse keramiek en porselein waren Jurriaan Kok en Theo Colenbrander.

Art deco in meubels, lampen en radio’s

De term art deco is afgeleid van de tentoonstelling over decoratieve en industriële kunst in Parijs in 1925.

Art deco mengt veel stijlen, zodat een glazen vaas, een bronswerkje en een eetkamerameublement alle drie art deco kunnen zijn.

Nieuwe materialen als verchroomd staal, aluminium en bakeliet, een vroege kunststof, kwamen in meubels en decoratie.

Bakeliet laat zich in allerlei vormen persen en werd gebruikt voor schakelaars, telefoons, dienbladen, deurkrukken en radiokasten.

Net als in de art nouveau werden glas-in-lood en verlichting vaak in plafonds en wanden verwerkt.

Amsterdamse School

Van de Nederlandse stromingen uit de jaren twintig en dertig komt de Amsterdamse School nog het meest overeen met de internationale art deco.

De Amsterdamse School gebruikt expressieve vormen, verwant aan het expressionisme.

Ontwerpers als Paul Bromberg, Harry Dreesen en Anton Kurvers maakten ook tafels, stoelen, klokken, lampen, behang en textiel.

Meubelfabriek ’t Woonhuys in Amsterdam verkocht meubelontwerpen van onder anderen Michel de Klerk en Hildo Krop.

Een belangrijk verkoopadres voor deze producten was Metz & Co in Amsterdam.

Bronnen

  1. Wikipedia – Jugendstil · gelezen op
  2. Wikipedia – Art deco · gelezen op
  3. Wikipedia – Amsterdamse School (bouwstijl) · gelezen op
  4. Wikipedia – Art Nouveau · gelezen op
  5. Wikipedia – Art Deco · gelezen op
  6. Wikipedia – Bakeliet · gelezen op
  7. Emmakade Antiek · gelezen op
  8. Antiek en Curiosa Bertus · gelezen op
  9. Blauwe Roos Antiek · gelezen op
  10. Strydhagen · gelezen op
  11. Antiekcentrum Amsterdam · gelezen op

Openingstijden en datums bijgewerkt op . Fout gezien? Meld het.

Fotocredits