Oude Märklin-treinen dateren en herkennen

Van poppenkeuken tot speelgoedtrein

Theodor Wilhelm Märklin begon in 1859 in Göppingen met poppenkeukens en kinderfornuizen. Zijn vrouw Caroline verkocht ze op reizen door Zuid-Duitsland en Zwitserland.

In 1888 namen de zoons Eugen en Carl het bedrijf over als Gebr. Märklin. In 1891 kochten ze de blikspeelgoedfabriek van Ludwig Lutz in Ellwangen.

Het speelgoed van ongeveer 1895 tot 1939 heet soms de gouden eeuw van Märklin. Het vroege speelgoed herken je vaak aan de stevige bouw en gestileerde verhoudingen.

Het Spoorwegmuseum in Utrecht heeft een Märklin-stoomlocomotief met twee wagens uit 1895. Het is het oudste model op spoor 0 in de collectie.

Spoor 1, spoor 0 of H0

Rond 1900 bood Märklin de treinen steeds meer aan als uitbreidbaar systeem, waar de eigenaar telkens iets aan kon toevoegen.

Uurwerk, spiritus of stroom

De trein van 1891 was een uurwerktrein. Vanaf 1895 maakte Märklin ook speelgoedstoommachines.

In 1897 bood Märklin voor het eerst een elektrische trein aan. Die verving de treinen op spiritus steeds meer.

In 1926 kwam het systeem van 20 volt met een transformator. Vanaf toen volgden de modellen nauw het voorbeeld van de Deutsche Reichsbahn.

Märklin is de enige Europese fabrikant die wisselspanningsmotoren gebruikt.

Blik, gietwerk of kunststof

Rond 1950 stopte Märklin met spoor 0, en daarmee met modellen van gelakt blik.

Sindsdien maakt Märklin zijn treinen bijna alleen nog van spuitgietwerk en kunststof.

De zwarte locomotief 3000 met rode wielspaken maakte Märklin vanaf 1953, onder meer met het nummer 89005.

In 1953 bracht Märklin zijn eerste kunststof auto's uit, als accessoire bij de treinen. De meeste dragen de opdruk Märklin made in Germany, maar er zijn ook exemplaren zonder.

Blik uit 1891 en van rond 1952

De rails verraden het jaar

In 1953 schafte Märklin de zichtbare derde rail voor de stroom af.

Op de drie H0-railtypen van Märklin, M, K en C, zitten de contactpunten in het midden.

Opschriften, nummers en merknamen

Landnamen in een merkteken helpen bij het dateren. Speelgoed met US Zone in het merk is uit Duitsland uitgevoerd tussen 1945 en 1949.

Het merkteken West Germany hoort bij de jaren 1949 tot 1990.

Oudere nummers bevatten letters. De H0-Krokodil kwam in 1947 uit als CCS 800 en kreeg later het nummer 3015.

Vanaf 1966 verkocht Märklin onder de merknaam HAMO locomotieven voor tweerail gelijkspanning.

Vanaf 1969 kwam een deel van het assortiment, vaak iets minder gedetailleerd, ook uit onder de naam Primex, voor warenhuizen en supermarkten.

Met Märklin Digital uit 1984 kon je meerdere treinen los van elkaar besturen.

Replica of origineel

Märklin maakt ook replica's van oude modellen. Zo verscheen een precieze replica van het eerste H0-prototype van de Krokodil uit 1936.

Dat prototype moest uitkomen als CCS 700, maar bleef door de omstandigheden van die tijd een proefmodel.

De replica is van zinkgietwerk, heeft een mfx-decoder en kwam in een historische kartonnen verpakking.

Ook ander speelgoed kreeg reproducties. Carrousel 16121 is een gelimiteerde oplage van 2000 stuks van model 8847 uit 1908.

M-rails en een gegoten H0-loc