OntwerpersHerkennen

Gispen-meubels herkennen: buisstoelen en Giso-lampen

Verchroomde buis, bakelieten armleggers, Giso-glas en modelnummers als 201 en 412: zo herken je Gispen, van de jaren dertig tot Cordemeyer.

Fauteuil met verchroomd buisframe, zwarte bakelieten armleggers en bekleding van ribfluweel
Fauteuil 412 uit 1934. Foto: Oscar at Dutch Wikipedia · CC BY-SA 3.0

In het kort

  • Gispen is in 1916 in Rotterdam opgericht door Willem Hendrik Gispen en zit sinds 1934 in Culemborg.
  • Het bekendste product is het stalen buismeubilair uit de jaren dertig, vaak met bakelieten armleggers.
  • In 1926 bracht Gispen zijn Giso-lampen op de markt.
  • Dutch Originals brengt herdrukken van meubels van Gispen en Cordemeyer, gemaakt met moderne productietechnieken en materialen.

Van kunstsmederij tot buismeubel

De Kunstsmederij W.H. Gispen & Co opende in september 1916 in de Coolsestraat in Rotterdam.

In de eerste jaren sloten Gispens ontwerpen aan bij de Amsterdamse School en de art nouveau. Hij maakte smeedwerk, haarden, lampen, houten meubels en klokken.

In november 1927 liet Gispen zijn eerste stalen buisstoel zien in De Rotterdamsche Kring.

In 1929 begon hij met de serieproductie van lampen en woonmeubelen.

Tijdlijn

  1. 1916Kunstsmederij W.H. Gispen & Co opent in Rotterdam
  2. 1926De Giso-lampen komen op de markt
  3. 1927Eerste stalen buisstoel in De Rotterdamsche Kring
  4. 1934Het bedrijf verhuist van Rotterdam naar Culemborg
  5. 1949W.H. Gispen verlaat het bedrijf
  6. 1971Het bedrijf richt zich vooral op kantoorinrichting

De 412: twee buizen en bakeliet

De fauteuil 412 is volgens Gispen zelf het bekendste ontwerp van Willem Hendrik Gispen.

Het frame bestaat uit twee delen verchroomde stalen buis die met de hand zijn gebogen. De bakelieten armleggers maken de stoel af.

De 412 werd gemaakt van 1934 tot 1966.

Een leunstoel van Gispen uit 1934 in het Centraal Museum is gemaakt van verchroomde stalen buis, bakeliet en stof.

Buisstoelen 101, 201 en verder

Vanaf 1928 maakte het bedrijf stalen buismeubelen. De bekendste ontwerpen zijn de fauteuil 412 en de stoel 101/201.

De 201 in Museum De Lakenhal heeft een verend buisframe van verchroomd staal en licht gebogen bakelieten armleggers.

Rug en zitting van die stoel zijn bekleed met groene fijne ribstof.

Een armstoel van rond 1929 in hetzelfde museum heeft een zitting en rug van bruin zeildoek, onderaan met een veter aangetrokken.

De buisstoel van Gispen in Museum Boijmans Van Beuningen is gemaakt van chroom en tuigleer.

Waar je op let

Waar je op let

Frame en armleggers

  1. De stoel 204 heeft een onderstel uit één stuk en bakelieten armleggers.bron
  2. De bureaustoel 356 is in hoogte verstelbaar door de zitting rond te draaien.bron
  3. Op een 102 van rond 1930 zie je verlies van lak en roestplekjes op het onderstel.bron

Bekleding en vulling

  1. In een 204 van rond 1935 zit nog de originele vulling van paardenhaar.bron
  2. Een vroege 413 kan nog zijn originele zwarte leren bekleding hebben.bron

Label en naam

  1. Onder de zitting van een vroege 413 zit nog het label van de fabrikant.bron
  2. Kantoormeubelen uit de jaren dertig kwamen als Stalachrome op de markt, omdat Willem Gispen er zijn naam niet aan wilde verbinden.bron

Na de oorlog

  1. Een 1236 van Cordemeyer uit 1960 heeft een zwart gelakt frame en zachte armleggers van geplastificeerd rubber.bron

Giso-lampen herkennen

Gispen bedacht de Giso-collectie samen met zijn eerste vrouw, Anna Gisolf.

De Giso-lampen waren gemaakt van kristalglas met een dun laagje opaalglas.

Dat Giso-glas liet meer en witter licht door dan gewoon melkglas, zonder te verblinden.

Een klein aantal standaardonderdelen kon worden gecombineerd tot veel verschillende lampen.

Voor Huis Sonneveld leverde Gispen tweeëntwintig verschillende lampen uit Giso-catalogus nr. 29, met eenvoudige vormen als kegels, cilinders en bollen.

Met de Giso-lampen werd Gispen een directe concurrent van Philips.

De pianolamp Giso 404

J.J.P. Oud ontwierp de pianolamp in 1927 als huwelijkscadeau voor Harm Kamerlingh Onnes en zijn vrouw Titia Easton.

De lamp zit in een metalen cilinder aan een dunne stang op een platte ronde voet. Aan de andere kant zorgt een bol als tegengewicht voor balans.

De bol is van glanzend metaal, de rest van de lamp heeft een mat oppervlak.

Gispen nam de lamp in 1928 in serieproductie en noemde hem Giso 404.

Later kreeg hij andere namen: Giso 5011 in 1936 en Giso 5201 in 1939.

In 1939 werd het ontwerp gespiegeld. Vanaf dat jaar zit er een drukschakelaar in de voet.

Paspoort

Ontwerper
J.J.P. Oud
Ontwerpjaar
1927
Serieproductie
Vanaf 1928
Hoogte
10,6 cm
Breedte
19,5 cm
Lengte
28,5 cm

Na 1949: Wim Rietveld en Cordemeyer

In 1949 vertrok W.H. Gispen bij het bedrijf. Daarna werkte hij voor andere fabrikanten, zoals Kembo.

Wim Rietveld werkte van 1953 tot 1957 bij Gispen.

Zijn ontwerpen hadden geen holle stalen buis, maar veel dunner massief staal. Dat valt minder op en is makkelijker te buigen.

Rietveld bracht ook schuimrubber en geperst multiplex bij Gispen.

André Cordemeyer gebruikte kunststoffen zoals glasvezel en gewapend polyester, voor kuipstoelen als Beter Zitten en Stratus.

Zijn fauteuil 1409 uit 1959 is gemaakt van staal, wol en zwarte lak.

In de jaren zeventig stopte Gispen met woonmeubelen.

Origineel of herdruk

Dutch Originals brengt herdrukken van meubels van Willem Hendrik Gispen en A.R. Cordemeyer, met moderne productietechnieken en materialen.

Gispen bracht zelf ook weer woonmeubelen uit, onder de naam NgispeN.

Een ontwerp uit de jaren dertig kan veel later gemaakt zijn: een bureaustoel 356 met speervormige bakelieten armleggers is rond 1975 geproduceerd.

Het historische archief van Gispen ligt in het Nederlands Architectuurinstituut. De Stichting Gispen Collectie beheert een klein museum bij het bedrijf.

Bronnen

  1. Wikipedia – Gispen (bedrijf) · gelezen op
  2. Wikipedia – W. H. Gispen · gelezen op
  3. De Machinekamer – Dutch Originals · gelezen op
  4. Gispen – History · gelezen op
  5. Centraal Museum – Leunstoel, Willem H. Gispen, 1934 · gelezen op
  6. De Machinekamer – Willem Hendrik Gispen · gelezen op
  7. Museum De Lakenhal – Gispen 201 stoel · gelezen op
  8. Museum De Lakenhal – Armstoel, ca. 1929 · gelezen op
  9. Museum Boijmans Van Beuningen – Buisstoel · gelezen op
  10. 1stDibs – Gispen 204-stoel, 1930 · gelezen op
  11. 1stDibs – Gispen bureaustoel 356 · gelezen op
  12. 1stDibs – Gispen 102, beschilderd hout · gelezen op
  13. Chairish – 413 Easy Chair from Gispen, 1930s · gelezen op
  14. 1stDibs – Gispen 1236, 1960 · gelezen op
  15. Nieuwe Instituut – Huis Sonneveld, concessies · gelezen op
  16. Wikipedia – Giso 404 · gelezen op
  17. Wikipedia – Wim Rietveld · gelezen op
  18. Museum Boijmans Van Beuningen – Gispen fauteuil 1409 · gelezen op
  19. De Machinekamer – Gispen · gelezen op
  20. Antiek en Curiosa Bertus – Home · gelezen op
  21. D'rommels Goed – Home · gelezen op
  22. Kringloop Centrum Utrecht de ARM – Oudegracht · gelezen op

Openingstijden en datums bijgewerkt op . Fout gezien? Meld het.

Fotocredits