OntwerpersHerkennen

Pastoe-kasten herkennen: labels, systemen en ontwerpers

Een merkje voorop, gebogen multiplex, zwarte grepen of een roldeur: zo herken je een Pastoe-kast en zie je uit welke serie en welk decennium hij komt.

Fauteuil FB14, ontworpen door Cees Braakman voor Pastoe
Fauteuil FB14 van Cees Braakman voor Pastoe. Foto: Ditigibt · Public domain

In het kort

  • Pastoe begon in 1913 in Utrecht als UMS, de Utrechtse Machinale Stoel- en Meubelfabriek. De merknaam Pastoe kwam er in 1948 bij.
  • Een Combex-kast CB01 uit de jaren vijftig kan voorop een aluminium merkje hebben en achterop twee stempels.
  • In 1955 bracht Pastoe de Meubelen naar maat van Cees Braakman uit. Klanten kozen houtsoort en opstelling en zetten de kasten zelf in elkaar.
  • De A’dammer van Aldo van den Nieuwelaar herken je aan de roldeur. De kast is genoemd naar de Amsterdamse paaltjes.

Van UMS naar Pastoe

Frits Loeb richtte de fabriek in 1913 in Utrecht op als Utrechtse Machinale Stoel- en Meubelfabriek, afgekort UMS.

Rond 1918 verhuisde de fabriek naar het pand van de voormalige tegelfabriek Holland aan het Rotsoord.

Aan het begin van de Tweede Wereldoorlog kwam de fabriek onder Duits gezag, omdat Loeb Joods was. Na de bevrijding bouwde hij haar weer op.

De naam Pastoe verscheen in 1948. Hij komt van het Franse passe-partout, dat ‘past overal’ betekent.

In 1949 kwam de collectie Pas-Toe uit, voor jonge, moderne kopers in kleine woningen.

Paspoort

Opgericht
13 april 1913, Utrecht
Oprichter
Frits Loeb
Merknaam Pastoe
Sinds 1948, naast UMS
Hoofdontwerper
Cees Braakman, vanaf 1948
Fabriek
Rotsoord in Utrecht, sinds 2016 Houten

Merkjes, stempels en modelcodes

Het bedrijf heette eerst alleen UMS. In 1948 kwam de merknaam Pastoe erbij, naast de afkorting UMS.

De collectie uit 1949 droeg de naam Pas-Toe, met een streepje, wat letterlijk ‘past overal’ betekent.

Waar je op let

Op de kast

  1. Kijk voorop naar een aluminium merkje, zoals op een CB01 uit de jaren vijftig.bron
  2. Kijk ook op de achterkantDezelfde CB01 is daar twee keer gestempeld.bron

Aan de modelnaam

  1. Kasten worden vaak verkocht onder hun modelcode, zoals CU04 voor een kast uit de Japanse serie.bron
  2. CB01 is een kast met secretaire uit de Combex-serie van Cees Braakman.bron
  3. DU01 is een dressoir uit de Japanse serie van Cees Braakman.bron

Berken en gebogen multiplex

In 1947 ging Cees Braakman naar de Verenigde Staten. Vooral Herman Miller en Charles en Ray Eames inspireerden hem.

Pastoe zette na de oorlog Amerikaanse en Zweedse lichtheid en moderne materialen tegenover het zware Nederlandse interieur vol massief eikenhout.

Braakman voerde gebogen multiplex in. Multiplex afgewerkt met eiken- en berkenfineer kenmerkte de ontwerpen.

De berken kast CB01 ontwierp Braakman in 1952.

Bekende series multiplex kasten van Braakman zijn U+N en Berken.

Waar je op let

  1. Vier gebogen poten van multiplex in een lus zijn kenmerkend voor de CB01.bron
  2. De CB01 heeft de bekende stofdichte laden.bron
  3. De kast is afgewerkt met berkenfineer.bron

Meubelen naar maat

In 1955 werkte Pastoe het idee van flexibele kastsystemen uit in Meubelen-naar-maat. De klant kon de kast zelf samenstellen en later uitbreiden.

Klanten konden kiezen uit verschillende houtsoorten en opstellingen.

Daarna zetten ze de kasten zelf in elkaar.

De teakversie kreeg in 1957 een zilveren medaille op de 11e Triennale in Milaan en Le Signe d’Or in België.

Waar je op let

  1. In de serie Meubelen naar maat zitten roestvrijstalen grepen.bron
  2. Een teakhouten dressoir uit de serie heeft vier stofdichte laden van gebogen multiplex.bron
  3. Een opstelling kan uit losse delen bestaanTwee kasten met schuifdeuren, een ladekast en een uittrekbaar schrijfblad.bron

De Japanse serie en U+N

In 1958 kwam Braakman met de strakke U+N-serie. Anders dan Meubelen naar maat was die niet bedoeld om zelf in elkaar te zetten.

De U+N-serie was een modulair kastsysteem met eindeloos veel combinaties. Het zette Pastoe internationaal op de kaart.

Het bureau EU01 uit de Japanse serie is van teak, op een zwart gelakt metalen onderstel.

Waar je op let

  1. Teak op een zwart metalen onderstel, zoals bij de kast CU04.bron
  2. Zwarte vierkante metalen grepen, zoals op de CU04.bron
  3. Grepen van zwart gegoten kunststof, zoals op het bureau EU01.bron
  4. Laden die binnenin van gebogen multiplex zijn gemaakt, zoals in het dressoir DU01.bron

Meer Braakman voor Pastoe

De A’dammer van Aldo van den Nieuwelaar

Aldo van den Nieuwelaar (1944-2010) was ontwerper en architect, met een minimalistische en functionele aanpak.

Hij werd geboren in Tilburg en studeerde aan de Academie voor Beeldende Kunst in Breda. In 1969 begon hij zijn eigen studio.

Als architect ontwierp hij het metrostation Waterlooplein in Amsterdam.

Pastoe presenteerde de A’dammer voor het eerst in 1977.

De kast is genoemd naar de bekende Amsterdamse paaltjes.

Waar je op let

  1. Een roldeurHet kenmerk van de A’dammer.bron
  2. Een geribbelde voorkant die van boven tot onder doorloopt.bron

Pastoe in jaartallen

  1. 1913Frits Loeb richt UMS op in Utrecht.
  2. 1948De merknaam Pastoe komt naast UMS.
  3. 1955Het kastsysteem Meubelen-naar-maat.
  4. 1958De U+N-serie van Cees Braakman.
  5. 1958De draadstoel SM05 van Braakman.
  6. 1967De Pastoe-kubus van met pvc bekleed spaanplaat.
  7. 1977De A’dammer van Aldo van den Nieuwelaar.
  8. 2024Faillissement in februari, een maand later een doorstart.

Nieuw of vintage?

In 2013 bracht Pastoe de U+N- en Berken-kasten opnieuw uit als Jubilee-kast, voor het honderdjarig bestaan.

De Jubilee-kast is een nieuwe uitvoering van een kast die Braakman in 1952 ontwierp, in drie nieuwe afwerkingen.

De A’dammer hoort nog altijd tot de vaste collectie van Pastoe.

Pastoe maakt de draadstoel SM05 weer, naast andere stukken uit de draadcollectie van Braakman.

Het nieuwe logo heeft een A met horizontale groeven, naar het silhouet van de A’dammer.

Moooi steunt Pastoe en presenteert het merk nu binnen zijn eigen wereld.

Bronnen

  1. Wikipedia – Pastoe · gelezen op
  2. 1stDibs – Combex-kast CB01 van Cees Braakman · gelezen op
  3. Pamono – Cees Braakman · gelezen op
  4. Pastoe – Meet Aldo van den Nieuwelaar · gelezen op
  5. DUIC – Waar zijn de Pastoe-letters gebleven? · gelezen op
  6. Pastoe – The Pastoe logo as a reflection of its time · gelezen op
  7. Pastoe – Meet Cees Braakman · gelezen op
  8. 1stDibs – Kast CU04 van Cees Braakman voor Pastoe · gelezen op
  9. 1stDibs – Dressoir DU01 uit de Japanse serie · gelezen op
  10. NOS – Hoop op doorstart meubelmaker Pastoe · gelezen op
  11. Wallpaper* – Like Pastoe: 100 years of design innovation · gelezen op
  12. Viaduct – Cees Braakman · gelezen op
  13. 1stDibs – Teakhouten Made to Measure-dressoir van Cees Braakman · gelezen op
  14. 1stDibs – Made to Measure-kast in teak, jaren zestig · gelezen op
  15. 1stDibs – Bureau EU01 uit de Japanse serie, 1958 · gelezen op
  16. Viaduct – Aldo van den Nieuwelaar · gelezen op
  17. Moooi – Moooi presents Pastoe · gelezen op
  18. Vintage Design Store · gelezen op
  19. DasGaaf Vintage Wonen · gelezen op
  20. Atelier Vintage & Design · gelezen op

Openingstijden en datums bijgewerkt op . Fout gezien? Meld het.

Fotocredits