Leerdam-glas van A.D. Copier herkennen

Wie was A.D. Copier

Andries Dirk Copier werd in 1901 in Leerdam geboren. Van 1914 tot 1971 was hij verbonden aan de glasfabriek Leerdam.

Decennialang was hij de enige ontwerper in vaste dienst bij de fabriek.

Hij begon als leerling op de etsafdeling. De glasfabriek betaalde grotendeels zijn opleiding in typografie en grafisch ontwerp in Utrecht en Rotterdam.

Directeur P.M. Cochius haalde vanaf 1915 architecten en vrije ontwerpers naar Leerdam. Zo maakte de fabriek betaalbaar, goed ontworpen glas.

Leerdam-glas lag onder meer bij Jungerhans aan de Coolsingel in Rotterdam en bij Metz & Co.

Tijdlijn

1. 1914Copier begint bij de glasfabriek, als leerling op de etsafdeling.
2. 1922Copier begint met het ontwerpen van glas.
3. 1923De eerste Unica ontstaat.
4. 1927Copier wordt artistiek directeur van de glasfabriek.
5. 1930Copier ontwerpt het Gildeglas.
6. 1940In Leerdam begint een glasschool onder leiding van Copier.
7. 1971Copier gaat met pensioen.

Leerdam Unica: geen twee hetzelfde

Copier ontwierp de vorm van een Unica, maar elk exemplaar is met de hand gemaakt. De gekleurde insluitsels gedragen zich willekeurig, dus geen twee zijn hetzelfde.

Een Unica ontstond direct bij de oven, in overleg met Copier. Hij voerde deze manier van experimenteren rond 1923 in de fabriek in.

Copier experimenteerde samen met de Leerdamse meester-glasblazer Gerrit Vroegh en leerde zelf glasblazen.

Hij was zeer geboeid door Perzisch glas in museum Boymans.

Dieter Enke schat dat er tijdens Copiers jaren in Leerdam ongeveer achttienduizend Unica zijn gemaakt.

Bij een Unica uit 1943 werd een onderwaterwereld in het hete glas gedrukt, met kleurzouten gedampt en overtrokken met glas. Zo bleef er lucht in de holtes.

De signatuur onder de voet

Een Unica is met een diamant gesigneerd: Leerdam Unica en A D Copier, met een jaarletter en een nummer.

Op een Unica uit de jaren vijftig staat onderop gegraveerd: A D Copier / AA139 / LEERDAM-UNICA.

Serieglas: het CL-monogram en Serica

Op een vaas van Copier in het Centraal Museum staat onderop een geëtst merk: C.L, met de L in spiegelbeeld.

Zwarte schalen van persglas van Copier hebben het monogram CL in het glas geperst. Op vazen, een fles en een schoteltje is het CL-monogram gezandstraald.

Een pot uit dezelfde kavel had een gedrukt etiket Leerdam Made in Holland. Andere stukken waren schijnbaar ongemerkt.

De waterkaraf Smeerwortel, een ontwerp uit 1923, draagt het geëtste monogram van de ontwerper.

Gildeglas: het wijnglas uit 1930

Copier ontwierp het Gildeglas in 1930 in Leerdam, samen met de Vereeniging van Nederlandse Wijnhandelaren.

Het kwam eerst in drie maten: twee voor wijn en één voor port.

De steel is lang genoeg om het glas tussen drie vingers en duim te houden. De vorm van de kelk brengt de wijn in contact met de lucht en houdt het bouquet vast.

Gilde kwam voort uit het servies Candor. Dat was weer gebaseerd op het likeurstel Wijnbes uit 1929, in nieuw ontwikkeld violetgrijs glas.

Graniver: gekleurd persglas

Graniver, ook steenglas genoemd, maakte Leerdam vanaf ongeveer 1922 voor vaatwerk en voor glastegels voor vloer en wand.

Een bloempot van blauw en zwart Graniver in het Kunstpalast is van gesinterd persglas, ontworpen in 1928.

Kubusvormige bloempotten van blauw en geel Graniver uit 1929 hebben een ingeperst monogram en octrooinummers.

Op een turquoise fruitschaal met voet staat in het glas: Ned. octr no. 11987.

Niet elke Leerdam Unica is van Copier

Pas vanaf 1929 ontwierp alleen Copier de Leerdam Unica.

Een vaas in het Rijksmuseum is gemerkt met de diamant Leerdam Unica C J Lanooy C 287. Ontwerper is Chris Lanooy, de datering 1927–1928.

K.P.C. de Bazel was in 1915 de eerste kunstenaar die glasserviezen voor Leerdam ontwierp.

In Huis Sonneveld is het drinkservies van K.P.C. de Bazel en het waterstel van Cornelis de Lorm, allebei Leerdam-glas.