VerzamelenHerkennen

Maastrichts aardewerk herkennen: Regout, Sphinx en Mosa

Een sfinx, een leeuw of de naam Mosa onderop: zo herken je servies van Regout, Société Céramique en Mosa, en zie je uit welke tijd het komt.

Wit bord met blauw chinoiseriedecor van Petrus Regout & Co
Bord in chinoiseriestijl van Petrus Regout & Co, collectie Rijksmuseum. Foto: Unknown photographer (Rijksmuseum) · CC0 1.0

In het kort

  • Maastrichts aardewerk is porselein en aardewerk dat vanaf circa 1835 industrieel in Maastricht werd gemaakt, onder meer door Regout/De Sphinx, Société Céramique en Mosa.
  • Vanaf 1879 gebruikte Petrus Regout & Co. een sfinx als merk. Sinds 1899 heette het bedrijf De Sphinx.
  • Op een bord van de Société Céramique staat onderop een staande leeuw met rondom Société Céramique Maestricht, Made in Holland.
  • Vooral het blauw-witte Mosa-decor Lange Lijs is tegenwoordig zeer populair bij verzamelaars.

Zeven fabrieken in één stad

Het gaat om de fabrieken van P. Regout & Co./De Sphinx (1834-1969), Clermont & Chainaye (1851-1859), N.A. Bosch (1853-1866), Guillaume Lambert & Cie. (1859-63), Société Céramique (1863-1958), Mosa (1883-1996) en F. Regout & Co. (1891-1896).

Meestal gaat het om huiselijke gebruiks- en siervoorwerpen, niet om bouwartikelen als vloertegels en wasbakken.

Producten van Clermont & Chainaye en van G. Lambert & Cie. zijn tamelijk zeldzaam.

In 1913, het topjaar van de Maastrichtse aardewerkfabrieken, werkten er ongeveer zevenduizend mensen.

Het servies reisde ver. Bij een opgraving in Singapore vonden archeologen merken van Petrus Regout & Co Maastricht (1890-1900) en Société Céramique (1895-1900).

Petrus Regout: servies naar Engels voorbeeld

Petrus Regout begon in 1834 in Maastricht, eerst met een glasfabriek. Twee jaar later begon de productie van aardewerk.

In het begin haalde Regout de kwaliteit van Engels aardewerk niet, maar zijn prijs was 40 tot 50 procent lager.

Met hulp van een Engelse adviseur en pottenbakkers uit Staffordshire loste hij dat kwaliteitsprobleem op.

De meeste modellen en drukdecors kwamen uit Engeland. Daardoor is vroeg Regout-aardewerk nauwelijks van Engels te onderscheiden.

Regout liet ook de gegraveerde koperplaten voor zijn drukdecors in Staffordshire maken.

Het merk van Regout en De Sphinx

Een bord van Petrus Regout uit ongeveer 1850-1875 in het Rijksmuseum draagt het stempel P. REGOUT // 17 // MAASTRICHT.

Op hetzelfde bord staat nog een tweede merk: PARSEME No 1.

Waar je op let

Engels ogende merken

  1. Op vroeg werk staat soms een Stafford-knoop of een kopie van het Britse koninklijke wapen.bron
  2. Soms gebruikte Regout een ruitvorm met een R, die lijkt op het Britse registratieteken voor ontwerpen.bron
  3. Een ingedrukt merk P. Regout Maastricht hoort bij de jaren 1836-1880.bron

Sfinx en Made in Holland

  1. Vanaf 1879 gebruikte het bedrijf de sfinx als merk en logo.bron
  2. Het merk Petrus Regout & Co. Maastricht Made in Holland werd gebruikt vanaf 1883.bron
  3. Bij het decor Amazone zie je de overgang van een merk met de Stafford-knoop naar een merk met Made in Holland.bron
  4. Ook na de naamswijziging bleef de R van Regout in het merk van De Sphinx, rond 1904-1910.bron

Royal Sphinx

  1. In 1958 fuseerde het bedrijf met Société Céramique tot N.V. Sphinx-Céramique. Vanaf 1960 heette het Royal Sphinx.bron
  2. Het merk Royal Sphinx werd in 1966 officieel als handelsmerk geregistreerd.bron

Borden van Petrus Regout

Société Céramique: de leeuw

De Société Céramique werd met Belgisch kapitaal gefinancierd en maakte vooral serviesgoed en ander huishoudelijk aardewerk.

Decornamen van de fabriek zijn onder meer Bali, Boerenhoeve, British Castles, Butterfly, Peacock, Japon, Visscher en Old England.

Soms gebruikte de fabriek ook bloemdecors zonder naam en zonder stempel.

De fabriek was enige tijd gespecialiseerd in lampetstellen, met namen als Utrecht, Leiden, 's-Gravenhage en Amstel.

Het fabrieksmerk op een bord in Museum De Lakenhal is een staande leeuw, met rondom Société Céramique Maestricht, Made in Holland.

Mosa en het decor Lange Lijs

Mosa begon in 1883 als de firma Louis Regout en Zoon. In 1888 kwam er een tegelfabriek bij en ging het bedrijf verder als Mosa.

Aanvankelijk maakte Mosa vooral blauw Chinees imitatieporselein.

Vanaf 1932 maakte Mosa ook aardewerk. Door de jaren heen gebruikte de fabriek verschillende merken.

Van het blauw-witte servies Lange Lijs, met chinoiseriemotieven, zijn meer dan 200 verschillende onderdelen gemaakt.

Sinds 1983 mag het bedrijf zich Royal Mosa noemen. Tegenwoordig maakt Mosa alleen nog tegels.

Boerenbont: met de hand geschilderd

Het handbeschilderde boerenbont is een uitzondering op het Engels ogende werk. Het werd van omstreeks 1840 tot 1969 aan de Boschstraat gemaakt.

Na 1969 zette Royal Boch het boerenbont voort.

Waar je op let

De Sphinx

  1. Een boerenbontbord van De Sphinx is deels met de hand geschilderd en deels gesjabloneerd, op witbakkend aardewerk.bron
  2. Onderop staat het fabrieksmerkEen liggende sfinx met Petrus Regout & Co. Maastricht, Made in Holland.bron

Société Céramique

  1. Ook de Société Céramique maakte boerenbont, met gestileerde bloemen in rozerood, groen en blauw.bron
  2. Op de wand van dat bord staat een gesjabloneerde rand van driehoeken in groen en rozerood.bron

Lange Lijs en boerenbont

Ontwerpers en serviezen uit de twintigste eeuw

De Sphinx maakte pas vanaf 1917 herkenbare eigen producten, toen Johan Lint als ontwerper begon. Zijn belangrijkste ontwerp is het servies Clary uit 1917.

Edmond Bellefroid ontwierp in de jaren dertig meer dan 35 serviezen voor De Sphinx, zoals Maas voor De Bijenkorf en Strand voor HEMA.

Vanaf 1950 was Bellefroid esthetisch adviseur en industrieel ontwerper bij Mosa. Daar ontwierp hij onder meer het servies Noblesse, uit ca. 1955.

De Maastrichtse fabrieken maakten ook zogeheten pastelserviezen, zoals het servies Aida.

Bekende ontwerpers waren Edmond Bellefroid, Charles Vos, Johan Lint, Henri Breetvelt en Willem Jacob Rozendaal.

In 1969 stopte Koninklijke Sphinx met huishoudelijk aardewerk en hotelporselein.

Bronnen

  1. Wikipedia – Maastrichts aardewerk · gelezen op
  2. The Old Stuff – Petrus Regout Maastricht marks · gelezen op
  3. Museum De Lakenhal – Bord met polychroom decor Boerenbont · gelezen op
  4. thepotteries.org – Petrus Regout · gelezen op
  5. NUS Press – The Istana Kampung Gelam Site: A List of Maker’s Marks · gelezen op
  6. Rijksmuseum – Bord met blauw bloem- en bladmotief · gelezen op
  7. Dutch Delftware – Mosa · gelezen op
  8. Wikipedia – Koninklijke Mosa · gelezen op
  9. Museum De Lakenhal – Bord met blauw decor Boerenbont · gelezen op
  10. Bonnefanten – Maastricht Ceramics ‘Collection Polling’ · gelezen op

Openingstijden en datums bijgewerkt op . Fout gezien? Meld het.

Fotocredits