Vintage bijoux herkennen: merken, sluitingen en stenen

Eerst de achterkant: gesigneerd of niet

Een ontbrekende stempel zegt niet alles. Miriam Haskell signeerde haar sieraden zelden vóór 1950; haar broer Joseph Haskell voerde de eerste regelmatig gesigneerde stukken in.

In de jaren 40 liet één winkel in New England alle stukken signeren met een hoefijzervormig plaatje met Miriam Haskell erop. Stukken met die signatuur zijn zeldzaam.

Verzamelaars dateren bijoux ook aan een gestructureerde of gladde gegoten achterkant, aan verlengde speldnaalden met een eenvoudige C-sluiting en aan een copyrightteken.

Trifari: van KTF tot de kroon

De eerste sieraden van Trifari waren gemerkt met KTF, de achternamen van de drie eigenaren: Trifari, Kushman en Fishel.

Die KTF-markering bleef een paar jaar in gebruik, tot de naam Trifari in 1938 als merk werd vastgelegd.

Na 1937 werden alle stukken van Trifari duidelijk gemerkt, en in de jaren 40 kwam er een kroon boven de T. Verzamelaars noemen dat Crown Trifari; de kroon zegt niets over hogere kwaliteit.

Ontwerper Alfred Philippe was van de jaren 30 tot eind jaren 60 de creatieve kracht achter Trifari. Zijn bekendste ontwerp is de fruit salad, een replica van de Tutti Frutti-lijn van Cartier.

Trifari en Coro lieten van de jaren 30 tot halverwege de jaren 50 honderden ontwerpen patenteren. Na een gewonnen rechtszaak van Trifari in 1955 kwam het goedkopere ontwerpcopyright daarvoor in de plaats.

Hollycraft markeerde zijn auteursrechtelijk beschermde stukken uit de jaren 50 met COPR en het jaartal.

Coro: het vliegende paard en tientallen lijnnamen

Coro begon als Cohn & Rosenberger, in 1901 of 1902 in New York opgericht door Emanuel Cohn en Carl Rosenberger. In 1911 kwam er een fabriek in Providence, Rhode Island.

De bedrijfsnaam Coro werd in 1943 aangenomen. In 1979 waren alle Coro-bedrijven failliet, behalve het Canadese.

Een vliegend paard, Pegasus, zonder naam erbij is een Coro-merk uit 1939. Corocraft in schuin schrift met Pegasus ernaast liep van 1933 tot 1979; vóór 1950 was dat sterling.

Coro gebruikte ook lijnnamen als stempel, zoals Ajusta uit 1948, Black Beauty uit 1946 en Chatter Pins uit 1948.

Gene Verri was hoofdontwerper van Coro en persoonlijk verantwoordelijk voor veel van de bekende ontwerpen.

Broches dateren aan de sluiting

De sluiting op de achterkant van een broche veranderde in de loop van een eeuw een paar keer. Daardoor zegt die vaak meer over de leeftijd dan de voorkant.

Kettingsluitingen en oorbellen

Coro en Trifari gebruikten tot de vroege jaren 50 vooral een veerring, een drukslot of een vouwsluiting aan kettingen.

In de jaren 50 werd een haak met verlengkettinkje populair. Heeft een ketting die originele sluiting, dan is hij waarschijnlijk niet ouder dan de jaren 50.

Volgens de patentonderzoeker Jim Katz gebruikte Coro voor het eerst een J-haak aan kettingen op 15 juli 1948.

De veerring, ook boutring genoemd, werd voor het eerst in de jaren 1840 gebruikt.

De schroefsluiting voor oorbellen werd rond 1894 gepatenteerd.

Bij gedateerde Hollycraft-oorbellen uit 1950 tot en met 1955 zat in ongeveer 30% van de gevallen een schroefsluiting en in 70% een clip. Bij stukken uit 1956 tot en met 1959 vond men geen schroefsluitingen meer.

Strass, paste en rhinestones

Strass is een briljante pasta van loodglas waarmee doorzichtige edelstenen worden nagebootst. Kleurloos imiteert het diamant; met metaaloxiden en zouten krijg je gekleurde strass.

Het materiaal is genoemd naar Georges-Frédéric Strass (1701-1773), die in 1724 naar Parijs verhuisde en daar tussen 1730 en 1734 nieuwe technieken voor imitatie-edelstenen bedacht.

Veel 18e-eeuwse pastestenen hebben een klein zwart verfstipje op de punt aan de onderkant, om het donkere puntje van een briljant geslepen diamant na te bootsen.

In 1840 werd een manier ontdekt om pastestenen blijvend te foliëren. Eind 19e eeuw bracht Daniel Swarovski geslepen kristallen van loodrijk glas met een vaste foliebodem op de markt.

Swarovski patenteerde in 1892 een mechanische glassnijder, zodat zijn kristallen in massa gemaakt konden worden.

De foliebodem achter een rhinestone geeft meer glans en een vlak om de steen in te lijmen. Europese liefhebbers noemen deze stenen vaak paste, strass of diamanté.

Bij een chaton heeft de steen een platte bovenkant en loopt de onderkant uit in een punt; een flatback heeft een platte achterkant met een geslepen bovenkant.

Aurora borealis: de regenboogglans

In 1956 ontwikkelde Swarovski samen met Christian Dior de metallic aurora-borealislaag voor rhinestones. In 1957 zat de aurora-borealissteen al in alle stijlen bijoux.

Een iriserende afwerking begon niet pas toen: die werd ook in de jaren 1910 en 1920 gebruikt en vaker in de jaren 30, op glas, plastic en rhinestones.

Op veel van die oudere stukken is de iriserende laag deels afgesleten.

De term aurora borealis werd pas vanaf halverwege de jaren 50 gebruikt; daarvoor sprak men van iriserende rhinestones.

Ongesigneerd maar herkenbaar: Juliana

Juliana is de bijnaam die verzamelaars gaven aan sieraden van DeLizza & Elster. Alleen een selectie stukken kreeg een papieren hangkaartje, en dat maar korte tijd eind jaren 60.

De oorspronkelijke Juliana was de moeder van Frank DeLizza. De kaartjes met die naam werden maar één jaar gebruikt, in 1967.

De makkelijkst herkenbare armband van DeLizza & Elster heeft een constructie van vijf schakels en een band.

Op de achterkant zie je vaak de figure eight puddling: ronde steenkastjes die aan elkaar gesoldeerd en daarna geplateerd zijn.

DeLizza & Elster gebruikte zware klinknagels, maar spaarzaam. Een broche met tientallen klinknagels is zeer waarschijnlijk geen Juliana.

Er zijn recente Aziatische kopieën van deze armbanden. Het duidelijkste teken: alle stenen zijn gelijmd, terwijl bij echte Juliana-armbanden de grotere stenen meestal in klauwtjes zitten.

Typisch zijn ook de gestippelde cabochons, door verzamelaars Easter egg-stenen genoemd, en de groen-roze watermeloenstenen die Swarovski Vitrail Medium II noemde.