In dit verhaal · 9 delen
In het kort
- Een duffel is een jas van Duffelse stof met houtje-touwtjesluiting. De klassieke uitvoering is donkerblauw of kaki.
- Loden is geweven wol die daarna gevold wordt. Het oppervlak wordt dichter en houdt wind en water buiten.
- Trek voorzichtig aan de naden om de steek te controleren en kijk of knopen en ritsen goed vastzitten en werken.
- De larven van kleren- en pelsmotten tasten wollen stoffen aan, vooral op donkere plekken zoals dozen met oude kleding.
- Borstel een geweven wollen jas na het dragen in de lengte af met een zachte kledingborstel en hang hem op een gevormde of beklede hanger.
De duffel: van marinedek naar straat
Met duffel wordt een zware, ruwe wollen stof aangeduid die eeuwenlang in het Belgische Duffel werd gemaakt. Vanaf circa 1550 werd de Duffelse stof ook in Leiden vervaardigd.
Het ontwerp van de duffelcoat wordt toegeschreven aan de Britse fabrikant John Partridge, eind negentiende eeuw. De Royal Navy bestelde er duizenden als dekjas.
De capuchon was groot genoeg voor een officierspet. De houten knevels gingen ook met handschoenen aan open en dicht.
De naam Monty komt van veldmaarschalk Bernard Law Montgomery, die in de Tweede Wereldoorlog de duffelcoat van het leger droeg.
Na de oorlog verkocht kledingfabrikant H&F Morris de overtollige legervoorraad. Harold Morris voegde zijn twee producten, gloves en overalls, samen tot de merknaam Gloverall.
Gloverall maakt sinds 1951 duffelcoats in Engeland.
De duffel was waarschijnlijk op zijn populairst in de jaren 50 en 60.

Houtje-touwtjesluiting in de burgeruitvoering: hoorn en leerFoto: DocteurCosmos · CC BY-SA 3.0 
Duffeljas op Schiphol bij het vertrek van prins Bernhard, 1952Foto: Joop van Bilsen / Anefo · CC0 1.0
Waar je bij een duffel op let
Kenmerkend zijn de ruime, rechte snit met capuchon, het vierkante schouderstuk en de grote opgenaaide zakken, met sluitingen van hennepkoord en houten knevels.
Een Royal Navy-duffel in het National Maritime Museum in Greenwich is van beige wol en ongevoerd. De jas heeft twee opgenaaide zakken, vier houten knevels met touwlussen en een versterking op elke schouder.
De extra laag wol op de schouders moest water afstoten en slijtage voorkomen. Een keellap aan de kraag hield de tocht buiten.
De burgerversie van Gloverall kreeg lichtere wol. De houten knevels en hennepkoorden maakten plaats voor hoorn en leer.
De militaire duffel was oorspronkelijk camelbeige; begin twintigste eeuw kwamen daar kaki en bruin bij.
Loden: gevolde wol uit de Alpen
Loden is van Tiroolse oorsprong en werd voor het eerst gemaakt door boeren in Oostenrijk, van de ruwe, olieachtige wol van bergschapen.
Loden is geweven en daarna gevold, niet vervilt. Bij het vollen wordt de wollen stof geweekt in heet water met zeep en daarna gekneed of gestampt.
Door het vollen wordt het oppervlak dichter en verdwijnt het weefpatroon. Wind en water blijven buiten.
Johann Georg Frey begon in 1842 in München met tien weefgetouwen. Zijn zoon Johann Baptist Frey ontwikkelde in 1872 de Strichloden, een opgeruwde en geïmpregneerde stof.
De Duitse en Oostenrijkse adel, met keizer Frans Jozef I voorop, droeg loden op jacht en maakte de stof zo salonfähig.
In de eerste helft van de twintigste eeuw gingen wevers merino, kasjmier of angora toevoegen voor zachtere en lichtere varianten. Later kwam er vaak een klein percentage synthetische vezel bij.

Damesjas van Loden Frey uit MünchenFoto: KingaNBM · CC BY-SA 4.0 
Jachthoorn op een cape van donkergrijze lodenFoto: Frank Behnsen · CC BY-SA 3.0
Waar je bij een lodenjas op let
De Hubertusjas heeft een diepe stolpplooi op de rug, ventilatieopeningen onder de armen en leren knopen. Via de zakken kun je bij de zakken van je broek of jasje.
Grijs, groen en bruin waren oorspronkelijk de gebruikelijkste kleuren. Het bekendste grijs is het Schladminger type, een mengsel van tinten grijs en zwart.
De oorspronkelijke loden wordt geweven in Oostenrijk en Duitsland, bij kleine weverijen zoals Leichtfried, Steiner, Moessmer en Mehler.
Onder Italiaanse vintageliefhebbers zijn vooral lodenjassen van Schneider's uit Salzburg gezocht.
Lodenfrey haalt zijn loden bij producenten in Beieren en Oostenrijk en gebruikt een voering van viscose.
Wol en het wolmerk in het etiket
Wolvezels zijn gekroesd en elastisch: de vezel verzet zich tegen vervorming en keert terug naar zijn oorspronkelijke vorm.
Begin jaren 60 waren nylon, acryl en polyester gewoon geworden. Voor kopers werd het steeds lastiger om wol te onderscheiden van imitaties en mengsels.
Het Woolmark-logo kwam er in 1964. Producten met het logo moesten voldoen aan vaste normen voor vezelgehalte en prestaties.
Het logo staat sindsdien in onder meer maatpakken, breigoed en jassen.
De staat controleren in de winkel
Goede kleding herken je aan naden met steken die dicht op elkaar zitten. Je controleert de steek door voorzichtig aan de naden te trekken.
Kijk of knopen en ritsen goed vastzitten en goed werken. Let ook op de kwaliteit en dikte van de stof en op de pasvorm.
Niet de motten zelf maar hun larven maken de gaatjes. De aantasting zit op donkere plekken, zoals in dozen met oude kleding en in kasten.
Wat je tweedehands koopt, heeft al veel meegemaakt en heeft soms extra aandacht nodig. Een gaatje kun je stoppen, en bij een stomerij kun je vaak terecht voor reparaties zoals zomen.
Motten buiten de kast houden
Aangetast materiaal kun je ongeveer twee weken in een vrieskist leggen. Bij -20 graden Celsius gaan alle stadia van de mot dood.
Kleren- en pelsmotten voorkom je door kleding schoon op te bergen, bij voorkeur in dichte zakken, kisten of kasten, en door kleding regelmatig te luchten.
Voedselvlekken en huidvet trekken motten aan. Zorg dus dat een wollen kledingstuk schoon is voor je het in een luchtdichte zak of doos opbergt.
Borstelen, luchten en laten rusten
Borstel een geweven wollen kledingstuk na het dragen in de lengte af met een zachte kledingborstel. Zo verwijder je vuil dat later een vlek kan worden.
Geweven wol hang je op een gevormde of beklede hanger. Geef wol 24 uur rust voor je het opnieuw draagt, zodat de vezel zijn vorm terugkrijgt.
Hang een geweven kledingstuk in de frisse lucht om sigaretten- of etensgeur kwijt te raken. In een badkamer vol stoom trekken kreukels eruit.
Is de wol nat geworden, laat het kledingstuk dan op kamertemperatuur drogen, uit de buurt van direct zonlicht en warmte.
Was minder vaak: veel kleding kun je een aantal keer dragen door haar tussendoor te luchten.
Bronnen
- Wikipedia – Duffel (jas) · gelezen op
- Permanent Style – Loden: The cloth, the coat, the history · gelezen op
- Radar – Hoe weet je of je kwalitatief goede kleding koopt? · gelezen op
- Radar – Zo voorkom en bestrijd je motten in huis · gelezen op
- Woolmark – Caring for wool · gelezen op
- Nigel Cabourn – In Depth: Duffle Coats · gelezen op
- V&A Blog – Gloverall x V&A Duffle Coat · gelezen op
- Gentleman's Gazette – Duffle Coat History, Details & Buying Guide · gelezen op
- Royal Museums Greenwich – Duffle coat (UNI7065) · gelezen op
- Wikipedia – Loden · gelezen op
- Lodenfrey – Unsere Geschichte · gelezen op
- Lodenfrey – Material & production · gelezen op
- Gentleman's Gazette – Wool Explained · gelezen op
- Woolmark – History · gelezen op
- Radar – Zo zorg je voor je kleren en verleng je hun levensduur · gelezen op
- Ding & Dingen – Vintage kledingwinkel in Rotterdam · gelezen op
Openingstijden en datums bijgewerkt op . Fout gezien? Meld het.
Fotocredits
- Bruine montycoat uit de jaren vijftig, collectie Museum Rotterdam: Foto: Museum Rotterdam · CC BY-SA 3.0
- Houtje-touwtjesluiting in de burgeruitvoering: hoorn en leer: Foto: DocteurCosmos · CC BY-SA 3.0
- Duffeljas op Schiphol bij het vertrek van prins Bernhard, 1952: Foto: Joop van Bilsen / Anefo · CC0 1.0
- Damesjas van Loden Frey uit München: Foto: KingaNBM · CC BY-SA 4.0
- Jachthoorn op een cape van donkergrijze loden: Foto: Frank Behnsen · CC BY-SA 3.0









